Hotel Eduard

In Rokytnice op het plein zit het vol, boerendames op stap zitten in het volle restaurant en kijken naar degene die later komt alsof het hun verdienste is dat ze kunnen zitten. Ze kijken met gezichten naar de laatkomers, gezichten die uitstralen van kijk eens dit kunnen wij ons permitteren. Maar, voor wie iets verder kijkt is er altijd meer. Is de drukke tent op het plein een pension met restaurant waar de doorreizende en de logerende komen, iets verder aan de grote weg komen de dorpsbewoners en daar is het een hotel. Hotel Eduard, schenkruimte, speelzaal, eetzaal. De eetzaal voor de gezinnen waarvan de mannen flessenbier drinken. De speelzaal met biljart en knipperende kasten die geld eten en de schenkruimte voor alles anders.

Zondagmiddagvrije boeren die naast hun glazen bier Tsjechische rum in een keer naar binnen klokken alsof ze bang zijn dat de EU hen er mee zal betrappen, de EU van wie het geen rum meer mag heten. Rum in mannen die niet weten wat te doen als ze niet werken moeten.

Honza komt er met zijn vrouw. Zij een koffie, hij een bier. Zij een kleintje bier, hij nog een bier. Hij nog een en met dat het gebracht wordt betaalt zij. Ze zijn al jaren getrouwd en ze weten van elkaar wat ze zeggen gaan en toch gaan ze hier samen op zondag. Als stel en dat staat in deze mannenaangelegenheid garant voor geen aanspraak.

Niet dat er geen vrouwen komen, zondagmiddag in Hotel Eduard, nee. Ze komen wel en zetten zich aan een tafel en bestellen een bier als de mannen, de mannen die niet als dorstige stieren over hen heen kruipen, of, althans, pogingen daartoe. De vrouwen spelen met hun telefoons, model ijskast. De mannen verplaatsen zich naar de speelzaal, naar het biljart met het spel van een witte extra en spelen met rood op een carambole op keuze uit drie witte. Niets met zich meenemend dan de lijstjes waarop het gebruikte staat en later, later terugkomend met een reden om de hele week weer te moeten werken.

W (UU) Zag je in Praag een paar jaar terug op vrijdagavond in een buitenwijk een bord staan met daarop een grote bolle w, zo geschreven dat je snapt waarom de Engelsen het een double u noemen, dan betekende dat, dat er die avond door een dame zonder bovenkleding bediend werd. Praag trekt tegen het weekend leeg en de caféhouders daar waar de toeristen niet komen proberen hun zaken vol te houden. Echt gereageerd werd er daar boven in Libeň op de berg waar ik er ooit in verzeilde niet op de tentoongestelde eerste levensbehoefte bronnen, men keek eerder gegeneerd weg.

In Nederland was zoiets op een heel platvloers gebeuren uitgelopen met schunnig schreeuwende mannen en graaiende handen, hier had het geheel eerder iets vervreemdends.

Het gebruik is nu ook tot de kleinste gehuchten doorgedrongen. Door de caféhouder wordt het al lang niet meer georganiseerd, de brouwer zelf heeft het nu ter hand genomen. Ergens op de brouwerij zit er nu een oude boekhouder die blote borsten regelt.

De 'republiek van twee dagen'

Vandaag viert men de feestdag van de onafhankelijkheid en daarmee wordt gedoeld op de eerste Tsjechische Republiek die in de nasleep van de Eerste Wereldoorlog op 28 oktober 1918 uitgeroepen wordt. Deze eerste Tsjechische republiek bestond maar twee dagen: op 30 oktober werd het de Tsjecho-Slowaakse Republiek. T. G. Masaryk (foto) werd op 14 november 1918 tot president gekozen.

Deze republiek bestond tot de Duitse bezetting op 15 maart 1939, maar toen waren de Slowaken er al een maand uitgestapt. Na de oorlog komt dan een vervolg van dit democratische Tsjecho-Slowakije, maar dat wordt steeds meer door de communisten overheerst. 25 februari 1948 wordt het dan officieel een communistische staat. Het overige deel van het Oostblok was dat al van na de oorlog (met dien verstande dat Oost Duitsland tot 1949 een Sovjet bezettingszone is en daarna pas de DDR).

Grafkaarsenautomaat op begraafplaats

Vervlakking

Sinds lange tijd maak ik een studie naar treinopstellingen op Tsjechische plattelandsspoorwegknooppunten. Simpelweg omdat daar alleen de treinen omgeroepen worden en ik de stationsomroeper niet volgen kon. U moet begrijpen op zo'n knooppunt gebeurt uren niets en dan opeens zijn er vier of vijf treinen in alle richtingen. Als je geluk hebt staat er op een enkele trein te lezen waar die heen gaat en perrons zijn er niet.

Dus maakte ik een studie van de opstellingen en vervolgens kon ik blind alle treinen

Filmpje

benoemen en ik wees menig Tsjech de juiste trein. De volgorde van vertrek kende ik natuurlijk ook en uiteindelijk kon ik zelfs oneffenheden of slordigheden in de opstelling aangeven. Ik had met gemak het diploma stationschef 2e klasse kunnen halen.

Tot vandaag. Ergens heeft er namelijk iemand besloten elektronische borden op te gaan hangen met de aanduidingen van de sporen. Mijn studie is nutteloos geworden.

En erger: ik vrees dat de mooie heldere opstellingen waarbij elke trein zichtbaar en herkenbaar is (mits je het systeem begrijpt) snel verleden tijd zullen zijn. Men zal er met de pet naar gaan gooien, want, er zijn toch borden?

Waar systemen al te inzichtelijk worden gemaakt begint de verloedering ervan.

Degelijk drukwerk, sterk in de eenvoud van het ontwerp. Goede spatiëring: vakmanschap.

Kwart

Zijn opa was Duits, zijn moeder half-Duits, zei ie. Hij een kwart. Op een toon alsof hij iets tegoed had, ook van iemand die niet Duits is maar het wel spreekt. Zijn familie is in het Reich - een term die alleen een kwart-Duitser nog gebruiken zal - en hij zit duizend overstappen gemist in een stationsrestauratie van de laagste prijsklasse. Soms inknikkend achter zijn bier dan weer waterig starend door zijn helblauwe volduitse ogen.

En dan is er die ander, hij is de vaste man van deze overstapplaats, zo'n plek waar het

kleingeld samenstroomt. Altijd op dit station, maar nooit onderweg. Hij is het aanspreekpunt voor de andere, regelt en leent een sigaret aan onze kwart-Duitser waarvoor hij de betaling weigert. Vervolgens toont hij een ontruimingsbevel voor zijn eigen woning aan een klerk van lagere rang die hier steeds voor eentje op de overstap komt. De man kijkt bezorgd en onze regelaar wuift het weg: hij is toch altijd hier en heeft iedereen hier altijd toch ook geholpen?

De kwart-Duiste sigarettenbietser ondertussen ziet zijn uitgespaarde kroon als een opstap naar meer en zoekt zijn tien zakken van zijn spijkerpak af. Het brengt hem tot vier kronen. Een bier kost hier vijftien en een half. Net iets meer dan een kwart.

Hou de stationschef in het oog

Jirí Menzel verfilmde Hrabal's 'Zwaar bewaakte treinen' als 'Hou de trein in het oog' in indrukwekkend zwart-wit. Volgens de NRC een van de Moderne Europese Klassieken.

En nog steeds bestaan die stationnetjes. Let op de stationschef die steeds buiten staat:

Litice nad Orlici, Vaclavice en Opočno om er een paar te noemen.

(Real Player nodig, gratis te downloaden).

PERMALINKS

Forums: Tsjechië - Fotografie: Thomas Schlijper - Katrien Mulder - Kunst: Roel en Jos -Tekst: Simon Vinkenoog - Opschrijver -  Webcams: Praha Vrsovice - Rokytnice - Weblogs: hansb - stroomopwaarts -Tsjechië