|

'Onschuldig Rusland kromp van de
pijn / Onder bebloede laarzen / Onder de zwarte banden van de
celwagens' Anna Achmatova in haar gedicht Requiem. |
Stalin's bakkerswagens
In het Moskou van Stalin
reden 's nachts regelmatig wagens voor bij een gebouw waar hoge
regeringsambtenaren luxe mochten wonen. Bakkerswagens meestal en
dan volgde de klop op de deur die niet voor vers brood was. En de
volgende morgen durfde niemand te vragen naar naar het lot van de
familie, men wist het eigenlijk ook wel: die waren voor water en
brood gehaald. En men vroeg zich slechts af of ze niet te
kameraadschappelijk met de weggevoerde buren waren geweest.
Stalin gaf altijd duidelijk
aan wanneer hij zin in 'brood' had, wanneer het weer eens tijd
werd aan de eigen partij te eten: dan beargumenteerde hij dat hij
maar beter kon aftreden. En wee als je hem daarin toestemde, dan
kreeg je vroeg brood gebracht. Dan reed er een zwarte kraai
- zoals de Moskovieten de arrestatiewagens noemden - voor en kreeg
je een enkeltje Loebjanka.
Slagerswagens waren
toepasselijker geweest, maar Stalin kon soms heel subtiel zijn. Zo
subtiel dat zowel ja als nee een fout antwoord was en zweten en
niet zweten over dat dilemma ook. Een subtiliteit aan grofheid
grenzend. |