Vandaag gaf ik de burgemeester, de loco-burgemeester en een raadslid van de stad Klatovy in Tsjechië een historische rondleiding door Amsterdam. Op het eind troffen we de bekende papagaai die in de 1e Klasse stationsrestauratie boven de bar zit. Massaal werd ie daarna op de foto gezet.

Ik vertelde hen toen dat ik er een dag eerder twee op een fietsstuur had gezien. Als rondleider moet je baas boven baas blijven en hierbij het bewijs.

En echt, ze leven. Mits je levenslang met een ketting aan een fietsstuur vastgeklemd zitten leven kunt noemen.

• De islam heeft in ieder geval nog zoveel respect voor de westerse samenleving dat ze hun autobomaanslagen met een Mercedes doen...
• ... en niet een derde hands Fiat.

Amsterdam in Lomografie. Hoewel ik twee Lomo's heb (waaronder een vierbeeldcamera), doe ik deze met mijn mobiel. Beetje onhandig richten (met een echte zit je er ook altijd net naast) en vervolgens in Photoshop de balans en de kleurdichtheid met zo'n 30% ontregelen.

En nu vraagt u zich misschien af wat een Lomo is, lees dat dan hier of kijk even hier.

De zwerver en de majoor, in mineur en majeur

Door het overlijden van majoor Bosshardt dacht ik opeens aan een stuk van Gavin Bryars, een moderne aan de minimalisten verwante componist. Het bijna 75 minuten durende stuk is gebouwd rond een tapeloop* van iets meer dan 25 seconden waarin men achter elkaar de volgende tekst hoort: 'Jesus' blood never failed me yet / Never failed me yet / There's one thing I know / For he loves me so...'. Bryars nam het in 1971 op, de zanger is een Londense zwerver die als niet drinker tussen zijn alcoholische medeburgers van de straat probeerde te overleven en een eenvoudig volksgeloof aanhield. Hij zingt het met breekbare stem.

Bryars maakte deze straatopname tot een tapeloop en toen hij die op de kunstacademie aan het bewerken was en even koffie ging halen, trof hij de naast de studio gelegen anders zo levendige ruimte in stilte aan, mensen zaten op de grond, alleen, staarden stil voor zich uit. Sommigen huilden. Hij had de loop laten doorspelen en de deur van de studio open laten staan. Hij zag de kracht van z'n werk en bracht het in 1971 in een kortere versie, in beperkte oplage, voor het eerst uit.

Twintig jaar later kreeg hij een briefje van Tom Waits die zijn cassettekopie van Bryars werk kwijt was, het was zijn favoriete muziek. Dat was voor Bryars de reden om het stuk in 1993 opnieuw uit te brengen. De zwerver met als begeleiding een strijkkwartet dat langzaam tot een compleet symfonieorkest evolueert, met koorbegeleiding. En als toegift zingt Tom Waits dan nog mee. Het geheel, de constante herhaling, wordt tot een soort mantra.

Vanwege Waits staat het tussen mijn gewone cd-verzameling. Maar eigenlijk hoort het in de klassieke rekken, naast Henryk Górecki's 'Symfonie van Droevige Liederen'.  

De zwerver zelf was al dood toen de eerste versie uitkwam. En de majoor zal het wel nooit gehoord hebben, en zo ja, met een lengte van 75 minuten was die al lang met looprek en collectebus de deur uit gerend.

*] Een tapeloop is een uitsnit van een fragment van een bandopname die aan elkaar wordt geplakt (altijd schuin snijden, leerde ik vroeger!) en vervolgens onbeperkt langs de afspeelkop van een afspeelapparaat gaat. Wellicht te vergelijken met het huidige digitale begrip sample.

• Het Leger des Heils was in de oorlog verboden. Toen was er namelijk al een ander 'leger des heils'.
• Staatssecretaris De Jager tegen Willem Alexander: 'Als jij van al dat salueren een muisarm krijgt, ben je zelf verantwoordelijk...'
• De kroonprins: 'Maar u bent toch van Belastingen?' De staatssecretaris: 'Ja juist, ja, belasting...'
• En van foutieve belasting.
• Poldermodel: Een Hells Angel bij het Leger des Heils zien.

Swastika

In welk boek ik het vond weet ik niet meer, een foldertje van een Oostenrijks skioord. Het stamt van vlak na de Anschluss, want de Währung is in RM, Reichsmark. En het plein in Zell heet dan al de Adolf Hitlerplatz.

En de twee afbeeldingen doen me helemaal aan het nationaalsocialisme denken, vooral aan het gebruik van het hakenkruis. Links, het dynamische, de rode nazivlag met de swastika die als een wiel vooruitgang lijkt uit te drukken. Rechts het behoudende, het hakenkruis als vierkant, zoals het in steen werd gevat. Ze waren fout, maar hun marketing was helaas goed.

Postbode

Een ietwat vreemde postkaart. Niet de voorkant, dat zijn gewoon drie postbodes in Frankrijk. In 1902. De achterkant bevreemdt mij: drie van mijn beste vrienden sturen de kaart naar een andere beste vriend. Mijn naam staat er niet bij. Beste [en dan de naam] staat er, en dan is het middengedeelte leeg gelaten. De ondertekening is er wel.

Afzeiken wellicht, de kaart werd vanuit Frankrijk inderdaad naar Rotterdam verstuurd. Maar waarom heb ik die kaart uit 1992 dan?

Uit gezond oogpunt van geschiedvervalsing heb ik mijn naam maar toegevoegd aan de achterkant. Je weet nooit waartoe het ooit nog eens dienen kan.

• Opa vertelt: 'Luister kindertjes, vroeger keken we wel eens naar Talpa...'
• 'Èn opa, duurde dat langer of korter dan de oorlog?'
• Verontwaardigde Marokkaan: 'Met een bivakmuts gearresteerd in de buurtsuper. Terwijl ik alleen maar kwam om anoniem te solliciteren.'

De gruweldaad

Slechts enkele oudere mensen zullen het verhaal nog kennen - maar de meeste van horen zeggen - want het speelt zich af in 1900. En wellicht enkele Tilburgers, het oord van het gebeuren. Maar het is misschien wel Nederlands eerste grote mediazaak.

De straat waar het slachtoffer woonde, de kerk waar het gebeurde, ze zijn van de plattegrond verdwenen. Maar de buurt de Noordhoek zou nog vele jaren de Moordhoek genoemd worden.

De naar alle waarschijnlijk-heid kinder-schennende zwartrok. Met de waanzinnige blik van iemand die zich verheven en onschendbaar voelt vanwege zijn dubbele achternaam.

Marietje Kessels was 11 jaar oud, toen zij op die laatste vakantiedag in augustus een brief ging posten en verlof aan haar muziekleraar ging vragen om een les over te slaan. Met een zusje en een logerende vriendin wilde ze die mooie middag besteden aan een tochtje met de ezelkar. En - braaf Rooms als ze was - besloot ze ook in de kerk een kruiswegstatie te bidden, want ze had die ochtend de ochtendmis verslapen, de dienstmeid had haar te laat gewekt. Dat verslapen werd haar eeuwig slapen, die kruiswegstatie haar kruis.

Een paar dagen blijft ze spoorloos, dan wordt haar lijkje gevonden op het verwulfsel, een plechtig woord voor de zolder van een kerk. Naakt, mishandeld, gruwelijk verkracht.

En dan worden al snel twee verdachten gearresteerd, de koster van de kerk en de aan de kerk werkende schilder. Na een drie jaar durende rechtszaak moeten beide elkaar over en weer beschuldigende verdachten echter ontslagen worden van rechtsvervolging en de moordenaar wordt nooit gepakt. De ware dader werd uit zicht gehouden. En Tilburg roddelde voort, maar zweeg angstig als er wat gevraagd werd.

De zaak liep langs de scheidslijnen van de toenmalige verzuiling, de advocaat van de verdachte die kerk en gerecht het liefst wilde offeren - de schilder, die stond namelijk het verst van de clerus, wier imago niet bezoedeld mocht worden - was niet voor niets protestants. En in Tilburg ging de katholieke knoet erover, velen zouden hun getuigenis herzien of kregen in de biechtstoel te horen beter te zwijgen. En dat uit de mond van de pastoor, die achteraf teruggezien, waarschijnlijk de echte dader is geweest. Een pastoor die de broer was van de officier van justitie.

De zaak kreeg veel publiciteit, meestal naamloze manifesten met voornamelijk niet onderbouwde beschuldigingen gingen over en weer., maar nu ik vandaag een krantenoverzicht van 1900 tot 1903 doornam, vond ik er niets van terug. Ook de samenstellers zegt wat bekend werd als de gruweldaad of de overtreffende trap van moord blijkbaar niets meer.

Maar het belangrijkste aan de zaak is toch te zien hoe kerkelijke en wereldlijke elite de rijen sloten, en dat ook de ouders van het meisje - eigenaren van een vooraanstaande muziekinstrumentenfabriek - niet in opstand kwamen, gevangen in dat braaf burgerlijke korset van conventies.

Het verhaal van een pastoor die daarna pauselijk onderscheiden werd, een meisje dat geen ritje meer maken mocht met de ezelwagen, een zeker niet schuldeloze koster die de klappen gedeeltelijk mocht opvangen en een onschuldige schilder die men er levenslang voor had willen geven. Gewoon om het eigen straatje schoon te vegen. En het verhaal van een dappere advocaat, die de schilder redden kon. Maar de ware schuldige toch ook niet in het gevang kreeg.

• Natuurlijk komt er geen volkslied. Kijk naar het Eurovisie Songfestival...
• ... dat Europese volkslied kon toch alleen maar door een Oost-Europese travestiet gezongen kunnen worden...
• Europa blijft water in de wijn doen. Maar de wijn blijft Frans.

PERMALINKS

Forums: Tsjechië - Fotografie: Thomas Schlijper - Katrien Mulder - Kunst: Roel en Jos - Muziek: Gigantic -Rattenkwaad - Tekst: Diana Ozon - Simon Vinkenoog - Opschrijver -  Webcams: Rokytnice - Weblogs: hansb - stroomopwaarts - LisaF